Phản hồi dư luận sau Hội thảo Những nhân tố tác động đến "Hành vi cản trở tác nghiệp báo chí giai đoạn 2011-2015 (06/2016)

Sáng 20/6, tại Hà Nội, RED tổ chức Hội thảo tham vấn Báo cáo đánh giá hành vi cản trở tác nghiệp báo chí giai đoạn 2011-2015 với sự tham dự của các chuyên gia, nhà báo đến từ Ban Tuyên giáo, Hội Nhà báo, Cục Báo chí, UNESCO và các phóng viên, nhà báo tới tác nghiệp.

Sau khi hội thảo kết thúc, các báo đồng loạt đưa tin về những vấn đề nóng mà hội thảo nêu ra.

Báo điện tử Infonet.vn trích lại số liệu tại hội thảo, đó là 96% số phóng viên, nhà báo trả lời khảo sát (tháng 5/2016) cho biết họ từng ít nhất một lần bị cản trở tác nghiệp, con số này của khảo sát năm 2011 là 88%. Đáng chú ý, trong số các vụ việc cản trở tác nghiệp diễn ra trong một năm, trung bình 30% số vụ hoàn toàn do lỗi của phóng viên, nhà báo.

Infonet trích lời chuyên gia Nguyễn Quang Đồng: “Vừa rồi có sự thay đổi tích cực là ra đời Nghị định 159, trong đó quy định việc cản trở, hành hung phóng viên được xử lý theo hướng có tình tiết tăng nặng chứ không chỉ xử lý hành chính thông thường như trước. Tuy nhiên, số lượng vụ việc áp dụng theo Nghị định 159 trong thực tế vẫn chưa nhiều, vẫn còn khoảng cách giữa chính sách pháp lý với thực thi”.

Với tiêu đề: "Nhà báo bị đe dọa, hành hung ngày càng nhiều do đâu?", báo điện tử của Đài tiếng nói Việt Nam, Vov.vn viết, có nhiều nguyên nhân khác nhau, nhiều vụ việc đe dọa và hành hung nhà báo nghiêm trọng đã không được xử lý đến cùng, cũng như thông tin rộng rãi. Điều này gây ảnh hưởng tiêu cực về nhiều mặt cho hoạt động bảo vệ an toàn tác nghiệp của nhà báo.

Bên cạnh đó là nguyên nhân về rủi ro pháp lý trong quá trình tác nghiệp của nhà báo ở những lĩnh vực rủi ro cao (ví dụ điều tra, nội chính, hay tài nguyên môi trường).  Rủi ro này đến từ hai phía. Một mặt do phóng viên chưa ý thức được đầy đủ các rủi ro, thiếu hụt về mặt kiến thức pháp lý, cũng như chưa nhận được sự hỗ trợ phù hợp từ toàn soạn. Mặt khác, những rủi ro ngầm thách thức phóng viên còn đến từ môi trường pháp lý thiếu rõ ràng, các vùng hạn chế thông tin, và tình trạng dấu mật tràn lan từ cac cơ quan nhà nước.

Chia sẻ quan điểm trên, báo điện tử Vietnam+ trích lời ông Phan Hữu Minh, Trưởng ban Kiểm tra – TW Hội Nhà báo Việt Nam, cho rằng tình trạng lạm dụng quyền lực và sử dụng thông tin án của các cơ quan chủ quản để quấy rối doanh nghiệp và các cơ quan địa phương đang tạo ra những ức chế và trở thành nguyên nhân của một số vụ bạo hành nhà báo. Đáng chú ý, một phần không nhỏ các vụ việc có nguyên nhân từ tác nghiệp không đúng quy trình và chuẩn mực của phóng viên.

Cũng liên quan tới vấn đề trên, báo điện tử Một Thế Giới dẫn lời nhà báo Thuận Hải, rằng trên thực tế, nhà báo đang có xu hướng muốn trở thành “quan tòa”, “người phán xét”, mạng xã hội có thể là sân chơi phù hợp cho những nhà báo có tham vọng trên. Nhưng với tư cách của một “người đưa tin”, nếu muốn biểu hiện quan điểm cá nhân, các nhà báo nên đưa vào trong kĩ năng lựa chọn số liệu, sắp xếp sự kiện hay “mượn lời chuyên gia”.

Hướng tới những giải pháp cho vấn đề, Trang tin Thời Báo Kinh Doanh Báo Văn Hóa Online chia sẻ những ý kiến của các chuyên gia tại hội thảo, cho rằng Nhà nước nên nhìn nhận và điều chỉnh báo chí như một ngành kinh tế và hoạt động theo nguyên tắc thị trường. Đối với tòa soạn và các hoạt động đào tạo phóng viên, cần chuẩn hóa quy trình tác nghiệp, chú trọng đào tạo kỹ năng tác nghiệp an toàn cho phóng viên mới vào nghề, thiết lập mạng lưới đồng nghiệp bảo vệ đồng nghiệp… Báo điển tử Đại Biểu Nhân Dân dẫn lời nhà báo Thuận Hải rằng cần phải khơi dậy lòng từ trọng nghề báo cho các phóng viên, nhà báo. Còn Văn Hóa Online thì trích lời ông Phan Hữu Minh khẳng định Hội Nhà báo sẽ tổ chức đợt vận động đóng góp ý kiến xây dựng Bộ quy định về đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam. Đó vừa là cẩm nang cho hoạt động tác nghiệp, vừa là thước đo để phán xử.

Nhìn nhận vấn đề theo một hướng khác, Báo Hải Quan Online có bài “Báo chí trong vòng xoáy gạo tiền”. Trích lời của chuyên gia Nguyễn Quang Đồng, Báo Hải Quan cho biết, từ khoảng năm 2008 trở về trước, thị trường phát hành quảng cáo gần như độc quyền của báo chí. Thế nhưng, từ năm 2008 đến nay, nhất là thời điểm mạng xã hội bùng nổ, cùng với sự ra đời của các thiết bị thông minh, hành vi của người đọc đã thay đổi rất nhiều. Báo chí cũng không còn là kênh thông tin duy nhất. Khi ấy, nguồn thu chính của báo chí là từ quảng cáo bị san sẻ. Trong tình thế khó khăn ấy, đã xuất hiện tình trạng một bộ phận mạo danh báo chí, mượn danh báo chí để dọa dẫm doanh nghiệp. Tình trạng này cực kỳ trầm trọng, nhất là ở các địa phương.

Ngoài ra, nhiều trang tin khác như: Hà Nội Mới, Báo Xây Dựng, Báo Quảng Bình, Thanh Tra Việt Nam, Báo Đồng Tháp Người Nổi Tiếng, Công Luận, Pháp Luật & Xã Hội cũng đã dẫn chứng những số liệu trong báo cáo tại hội thảo và các ý kiến khuyến nghị từ các chuyên gia tham dự.

Đọc thêm:

> Hà Nội Mới: Môi trường tác nghiệp báo chí được dự báo sẽ tiếp tục xấu đi

> Báo Xây Dựng: Nhà báo bị đe dọa, hành hung ngày càng nhiều do đâu?

> Báo Quảng Bình: Môi trường tác nghiệp báo chí được dự báo sẽ tiếp tục xấu đi

> Thanh Tra Việt Nam: Những nhân tố tác động đến hành vi cản trở tác nghiệp báo chí

> Công Luận: Liên kết điều tra – Giữ mình & giữ nghề!

> Pháp Luật & Xã Hội: Nhiều hành vi cản trở báo chí tác nghiệp bị “quên” xử phạt hành chính