Tham luận của NB Lê Thanh Lương (Trưởng ban Báo điện tử báo PLVN)

Tác nghiệp của Báo Pháp luật Việt Nam điện tử trong việc
lấy ý kiến nhân dân ( bạn đọc) cho các dự thảo Chính sách lớn

Với đặc thù là cơ quan ngôn luận của Bộ Tư pháp, Báo Pháp luật Việt Nam trong nhiều năm qua thường xuyên có các hoạt động truyền thông lấy ý kiến nhân dân (bạn đọc) cho các dự thảo chính sách quan trọng của nhà nước. Cụ thể là các Luật, thông tư, nghị định và gần đây nhất, trọng tâm nhất hiện nay là việc lấy ý kiến về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992.

Tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch lấy ý kiến về Dự thảo sửa đổi hiến pháp năm 1992 được Bộ Tư pháp đặt là một trong 10 nhiệm vụ trọng tâm công tác của ngành tư pháp năm 2013. Là báo trực thuộc Bộ, cơ quan ngôn luận của Bộ, chúng tôi không chỉ theo sát chương trình nhiệm vụ trọng tâm này mà còn là một kênh quan trọng để tập hợp thông tin, vận động đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia đóng góp ý kiến.

Trên nhật báo Pháp luật Việt Nam ra hàng ngày từ thứ hai đến Chủ nhật, chúng tôi dành một thời lượng đáng kể để mở chuyên mục riêng về tổng kết thi hành và sửa đổi Hiến pháp 1992. Thông qua chuyên mục này chúng tôi đã thu hút được tiếng nói phản biện cũng như những đóng góp có chất lượng của các chuyên gia pháp lý, các luật sư giỏi và những người tâm huyết với công tác cải cách tư pháp.

Để tạo thuận lợi cho mọi đối tượng, tầng lớp trong xã hội tham gia đóng góp ý kiến, chúng tôi đã mở một trang chuyên đề tương tự trên báo Online ( xem bản giao diện điện tử kèm theo).

Chuyên mục này chúng tôi đã mở được hơn 1 năm, lúc ban đầu, trong giai đoạn chúng ta đang tổng kết việc thi hành Hiến pháp 1992 thì nội dung chính yếu của chuyên đề tập trung vào phản ánh các mặt của Hiến pháp 1992 trong cuộc sống. Sau đó, khi Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 được đưa ra lấy ý kiến rộng rãi, chúng tôi tập trung chính yếu vào việc tiếp nhận các ý kiến đóng góp của các tầng lớp nhân dân, nhất là giới luật sư, chuyên gia pháp lý cho các điểm sửa đổi.

Hiện nay hàng tuần chúng tôi đều có giao ban về nội dung chuyên mục này, có nhiều nội dung được sự quan tâm của đông đảo nhân dân hoặc có những ý kiến, quan điểm khác nhau, chúng tôi cũng lần lượt đăng tải một cách công khai trên cơ sở thẩm định nội dung bài viết một cách công tâm.

Người dân có ý kiến đóng góp cho dự thảo Hiến pháp sửa đổi có thể tải Dự thảo trên trang báo của chúng tôi về đọc và nghiên cứu. Sau đó họ có thể đóng góp ý kiến trực tiếp bằng cách gửi e.mail về tòa soạn hoặc gửi qua đường bưu điện. Chúng tôi có một bộ phận trực thuộc Ban nội chính và Ban Biên tập tiếp nhận các ý kiến, bài viết góp ý của mọi tầng lớp nhân dân, đọc, biên tập và lên kế hoạch xuất bản. Các tin bài góp ý được đăng trang trọng trên trang nhất và được trả nhuận bút theo đúng quy định.

Bên cạnh việc tiếp nhận thông tin thụ động, thông qua e.mail, bài viết gửi qua đường bưu điện của độc giả, chúng tôi chủ động cử phóng viên thực hiện các bài viết, các bài phỏng vấn mọi đối tượng, trong đó chú trọng tranh thủ chất xám của các nhà khoa học và các chuyên gia để làm rõ những điểm sửa đổi, sự cần thiết của việc sửa đổi các nội dung đó. Việc tòa soạn chủ động tạo ra các tuyến bài trọng tâm là nhằm tạo các diễn đàn, tiếng nói đa chiều, phong phú về nội dung sẽ được sửa đổi trong Hiến pháp. Đây là một cách thức sáng tạo và thực sự hiệu quả bởi các vấn đề thảo luận mang tính trọng tâm, hết vấn đề này sẽ thảo luận vấn đề khác và trong suốt quá trình đó các vấn đề liên tiếp được đặt ra, bàn thảo dưới nhiều lăng kính.

Để làm được điều này, các phóng viên được cử đi gặp gỡ, phỏng vấn cho chuyên mục này đều là các phóng viên Nội chính kỳ cựu của báo, có thời gian theo dõi hoạt động lập pháp của Quốc hội trong một khoảng thời gian dài và ngoài chuyên môn báo chí hầu hết đều học qua trường ĐH Luật. Lý do chúng tôi phải chọn lựa phóng viên kỹ càng như vậy bởi đây là một mảng công việc không chỉ đơn thuần sử dụng nghiệp vụ báo chí mà phải có những kiến thức nhất định về pháp luật. Bên cạnh đó, nội dung mà phóng viên phỏng vấn các chuyên gia cũng là những nội dung cần có sự thông hiểu mới có thể tiếp thu được hết những ý nghĩa của cuộc trao đổi với chuyên gia, sau đó là sự thẩm thấu và đúc kết thành bài viết có chất lượng.

Chúng tôi cũng chủ động chọn lựa các chuyên gia cũng như các đối tượng phỏng vấn cho chuyên mục. Đây không phải sự lựa chọn ngẫu nhiên, đôi khi chúng tôi phải lựa chọn một cách thận trọng cho vấn đề cần bàn thảo bởi có những điểm không phải người nào cũng có sự hiểu biết sâu và quan trọng hơn nếu người được phỏng vấn khi được đặt lịch mới mở dự thảo ra đọc và góp ý vội thì chất lượng của những ý kiến hoàn toàn không cao. Thực tế cho thấy, khi chúng tôi tìm được đúng những người thực sự tâm huyết, muốn đóng góp ý kiến cho Dự thảo thì chất lượng của bài viết cao hơn rất nhiều. Khi đăng tải, chúng tôi tiếp tục nhận được sự hưởng ứng của các độc giả khác, tạo sự hiệu ứng thông tin rất tích cực.

Để có thể triển khai được tốt công việc của mình, chúng tôi nhận được sự hỗ trợ tích cực từ phía Ban soạn thảo và đặc biệt là chính Bộ chủ quản của chúng tôi. Chúng tôi là một trong những tờ báo hàng đầu thường xuyên cập nhật nhanh nhất tất cả các tin tức, sự kiện xung quanh việc tổ chức lấy ý kiến đóng góp cho Dự thảo Hiến pháp sửa đổi 1992. Cúng chính tại các buổi hội thảo, tọa đàm mà phóng viên của chúng tôi được tham dự đã gợi mở cho chúng tôi những đề tài tiếp theo đồng thời là kênh quan trọng để chúng tôi tiếp cận với các chuyên gia cũng như mọi tầng lớp nhân dân tâm huyết với việc đóng góp ý kiến cho Dự thảo Hiến pháp sửa đổi.

Mới đây Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường đã ký quyết định ban hành kế hoạch của Bộ Tư pháp về việc tổ chức lấy ý kiến vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992. Kế hoạch này nhằm cụ thể hoá nhiệm vụ lấy ý kiến về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 mà Bộ Tư pháp có trách nhiệm chủ trì hoặc phối hợp thực hiện. Đồng thời, xác định rõ trách nhiệm của các đơn vị thuộc Bộ trong việc giúp Bộ trưởng chủ trì, phối hợp thực hiện các nhiệm vụ được giao, bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ đúng tiến độ và hiệu quả. Trong đó Báo Pháp luật Việt Nam được xác định tiếp tục là một kênh quan trọng để lắng nghe, tiếp thu mọi đóng góp của nhân dân cho Dự thảo Hiến pháp sửa đổi.

Cá nhân tôi với cương vị là người thường xuyên đọc duyệt chuyên mục này cũng như tổ chức tin bài cho chuyên mục tôi cho rằng hiện mọi tầng lớp nhân dân có sự quan tâm nhất định tới việc sửa đổi Hiến pháp cũng như đều mong muốn có thể đóng góp ý kiến thông qua các kênh khác nhau trong đó có các kênh truyền thông.

Tuy nhiên để việc góp ý hiệu quả hơn nữa tôi cho rằng vẫn cần đẩy mạnh sự vào cuộc của đông đảo các cơ quan truyền thông cũng như cần có những cách thức lấy ý kiến cũng như cơ chế thông tin rộng rãi hơn nữa, thuận tiện hơn nữa để bất cứ người dân nào cũng thấy được hết tầm quan trọng của việc mình đóng góp tiếng nói của mình từ thực tiễn để các chính sách, quy định pháp luật của nhà nước đến gần hơn với cuộc sống. Tôi vẫn thấy hiện tượng một số doanh nhân hoặc luật sư khi muốn đăng tải các ý kiến đóng góp của mình cho Dự thảo Hiến pháp trên các kênh truyền thông lớn còn nhiều trở ngại. Thứ nhất các bài viết của họ không được quan tâm, xem xét ngay hoặc nếu được xem xét thì vẫn có ý kiến cho rằng họ đang nói tiếng nói của các “nhóm lợi ích”. Cá biệt tôi thấy có doanh nhân khi muốn đăng tải ý kiến của mình trên báo, chính xác hơn là muốn góp ý cho nội dung sửa đổi về kinh tế tư nhân đã phải tiến hành Lobby mới đăng đàn được ý kiến này.

Ngược lại, ở góc độ đơn vị soạn thảo cũng cần có các cách thức tiếp thu ý kiến đóng góp của mọi tầng lớp nhân dân, nhất là những ý kiến đóng góp qua các kênh truyền thông. Đây chính là điều kiện tiên quyết để việc đóng góp ý kiến qua các kênh truyền thông có hiệu quả thực sự thay vì làm mang tính chất phong trào hoặc làm một cách hình thức. Chỉ khi nào những ý kiến đóng góp chính đáng của người dân được quan tâm, bàn thảo, tiếp thu thì người dân mới có niềm tin để tiếp tục tìm hiểu và đóng góp ý kiến. Thực tế, cùng với việc lấy ý kiến nhân dân cho dự thảo Hiến pháp 1992, thời gian qua Báo Pháp luật Việt Nam cũng đã tổ chức nhiều nội dung tin bài nhằm lấy ý kiến cho các Dự thảo như Luật thủ đô hoặc lên tiếng về các quy định như cấp giấy chứng minh thư mới. Có rất nhiều ý kiến phản hồi cho việc giấy chứng minh thư mẫu mới đã được đăng tải trên báo của chúng tôi và chúng tôi đã chuyển tải những ý kiến này lên mặt báo công khai nhưng sau đó việc cấp giấy chứng minh thư mẫu mới vẫn được tiến hành khiến cho người dân đã đóng góp ý kiến không khỏi bức xúc.

Chương trình tiếp thu ý kiến Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 tôi được biết Ban soạn thảo sẽ có một Ban biên tập với 50 chuyên gia đại diện cho tất cả các lĩnh vực và sẽ chia thành tổ để nghiên cứu các ý kiến đóng góp. Dưới sự giám sát chặt chẽ của Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp, chắc chắn các ý kiến đóng góp của nhân dân sẽ được trình ra Quốc hội. Đây cũng chính là cách thức làm luật, làm chính sách giúp cho chất lượng của chính sách ban hành có chất lượng và đi vào cuộc sống./.